మనం రోజూవారి సంభాషణల్లో 'చిదంబర రహస్యం' అనే మాటను వింటుంటాం. ఏదైనా అంతుచిక్కని విషయం ఉన్నా, లేదా బాగా దాచిపెట్టిన గుట్టు ఉన్నా దానిని చిదంబర రహస్యంతో పోలుస్తాం. కాలక్రమంలో ఇది ఒక ప్రసిద్ధ సామెతగా మారిపోయింది. కానీ, ఈ పదబంధం వెనుక అత్యంత లోతైన ఆధ్యాత్మిక భావన, ఒక గొప్ప పురాణ నేపథ్యం దాగి ఉన్నాయి. తమిళనాడులోని ప్రసిద్ధ చిదంబరం నటరాజ స్వామి ఆలయం నుంచి ఈ పదం పుట్టుకొచ్చింది. అసలు ఈ రహస్యం ఏంటి? గర్భగుడిలోని తెర వెనుక ఏముంది? శివుడు అక్కడ ఎందుకు నృత్యం చేశాడో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
హిందూ తత్వశాస్త్రంలో పంచభూతాలైన భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం చాలా ముఖ్యమైనవి. తమిళనాడులోని చిదంబరం ఆలయం పంచభూత క్షేత్రాలలో ఆకాశ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. మిగిలిన నాలుగు క్షేత్రాలలో స్వామివారు పృథ్వి, ఆపస్, తేజస్సు, వాయు రూపాల్లో అంటే మన కంటికి కనిపించే లింగ రూపాల్లో దర్శనమిస్తారు. కానీ చిదంబరంలో మాత్రం శివుడు అరూప రూపంలో అంటే ఆకాశం లేదా శూన్య రూపంలో కొలువై ఉంటారు.
ఈ ఆలయంలో శివుడు ప్రధానంగా ఆనంద తాండవం చేస్తున్న నటరాజ స్వామి రూపంలో కనిపిస్తారు. అయితే గర్భగుడిలో నటరాజ స్వామికి కుడి వైపున ఒక పరదా ఉంటుంది. పూజారి ఆ తెరను తొలగించి దీపారాధన చేసినప్పుడు అక్కడ భౌతికంగా ఎలాంటి విగ్రహం లేదా శివలింగం కనిపించవు. కేవలం బంగారంతో చేసిన మారేడు ఆకుల మాల వేలాడుతూ కనిపిస్తుంది. కంటికి ఏమీ కనిపించకపోవడమే ఇక్కడి అసలైన రహస్యం.
కంటికి ఏమీ కనిపించని ఆ శూన్య స్థలమే 'చిదంబర రహస్యం'. దీని అర్థం భగవంతుడు కేవలం ఒక నిర్దిష్ట రూపానికే పరిమితం కాలేదని, ఆయన నిరాకారుడు, సర్వవ్యాపి, ఆకాశంలా అనంతమైనవాడని చెప్పడమే. "చిత్" అంటే చైతన్యం లేదా జ్ఞానం అని, "అంబరం" అంటే ఆకాశం అని అర్థం. అంటే జ్ఞానమే ఆకాశ రూపంలో ఉందనే తాత్విక సందేశాన్ని ఇది అందిస్తుందని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఇక్కడ గర్భగుడిలోని తెరను మానవుని 'అజ్ఞానానికి' లేదా 'మాయకు' ప్రతీకగా భావిస్తారు. మనలో ఉన్న అజ్ఞానమనే తెర తొలగినప్పుడు మాత్రమే లోపల ఉన్న పరమాత్మ చైతన్యాన్ని గుర్తించగలమని ఇది సూచిస్తుంది. దేవుడిని బయట ఎక్కడో వెతకకుండా మనలోని చైతన్యంలోనే చూడాలనేదే ఈ క్షేత్రం ఇచ్చే సందేశం. రూపం లేనిదే పరమసత్యం అని ఇది నిరూపిస్తుంది.
ఈ క్షేత్రం వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణ కథ ఉంది. పూర్వం తారకావనంలో నివసించే కొందరు ఋషులకు తమ తపోబలం, మంత్రశక్తి, కర్మల పట్ల తీవ్ర అహంకారం ఉండేది. తమ వల్లే విశ్వం నడుస్తోందని, దేవుడితో పనిలేదని వారు భావించేవారు. వారి అహంకారాన్ని అణచడానికి పరమశివుడు భిక్షాటన మూర్తిగా అంటే అత్యంత సుందర రూపంలో, విష్ణుమూర్తి మోహిని రూపంలో ఆ వనంలోకి ప్రవేశించారు.
ఋషుల భార్యలు భిక్షాటన మూర్తి అందానికి ఆకర్షితులు కాగా, ఋషులు మోహినిని చూసి తమ తపస్సును విస్మరిస్తారు. నిజం తెలుసుకున్న ఋషులు కోపంతో శివుడిని అంతం చేయడానికి అభిచార హోమం చేశారు. ఆ హోమం నుండి భయంకరమైన సర్పాలను, పులిని, అపస్మారుడు అనే రాక్షసుడిని సృష్టించి శివుడిపైకి పంపారు.
శివుడు ఆ సర్పాలను తన ఆభరణాలుగా, పులి చర్మాన్ని వస్త్రంగా ధరించాడు. అజ్ఞానానికి ప్రతీక అయిన అపస్మారుడనే రాక్షసుడిని తన కుడికాలితో తొక్కి పెట్టి దివ్యమైన ఆనంద తాండవం చేశాడు. ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన ఋషులకు జ్ఞానోదయం కలిగి, తమ అజ్ఞానాన్ని వీడి శివుడికి శరణాగతులయ్యారు. ఈ ఆనంద తాండవం సృష్టి, స్థితి, లయం, తిరోభావం, అనుగ్రహం అనే ఐదు విశ్వకార్యాలకు ప్రతీకగా నిలిచిందని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఆ తరువాత పతంజలి మహర్షి, వ్యాఘ్రపాద మహర్షుల కోరిక మేరకు శివుడు ఈ చిదంబరం (తిల్లై వనం) లో నిరంతరం ఆనంద తాండవం చేస్తూ, అరూపంగా ఆకాశ రూపంలో కొలువై ఉంటానని అభయమిచ్చాడు. వ్యాఘ్రపాదుడు శివుడికి పూజ కోసం మంచి పుష్పాలను సేకరించేందుకు పులి పాదాలు పొందాడని స్థలపురాణం చెబుతోంది.
ఆలయంలో తెర వెనుక దాగి ఉన్న ఈ విశేషమైన భావన కారణంగా, బయటకు చెప్పని గుట్టు లేదా అందరికీ సులభంగా తెలియని విషయాలను ఉద్దేశించి "చిదంబర రహస్యం" అని అనడం ప్రజల వాడుకలో అలవాటుగా మారింది. కానీ ఆలయ సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది కేవలం దాచిపెట్టిన గుట్టు కాదు. శూన్యంలోనూ దైవత్వం ఉందనే గొప్ప సత్యాన్ని చాటిచెప్పే ఆధ్యాత్మిక ప్రతీక అని పండితులు చెబుతున్నారు.
